Burgerparticipatie is wettelijk verplicht bij projecten

Bij kadeherstel en bomenkap geldt de Omgevingswet. Die wet verplicht de gemeente tot een zorgvuldig en transparant besluitvormingsproces. Bewoners hebben geen vetorecht, maar wel duidelijke rechten. De gemeente heeft duidelijke plichten.

Wat moet de gemeente doen bij bomenkap?
Als een boom wordt gekapt in het kader van kadeherstel, moet het college aantonen:

• dat de boom een concreet risico vormt voor de constructieve veiligheid;
• dat alternatieven zijn onderzocht, zoals aangepaste fundering, behoud met aangepaste methode (bijvoorbeeld Kade 2020) of verplaatsing;
• dat kosten niet automatisch zwaarder wegen dan het belang van groen en leefomgeving;
• dat het besluit evenredig is.

Een algemene verwijzing naar “kadevernieuwing” of “veiligheid” is niet genoeg. De motivering moet specifiek zijn per boom en per locatie.

Boombehoud als uitgangspunt
De gemeente hanteert publiekelijk het uitgangspunt “zoveel mogelijk behoud van bomen”. Dat schept verwachtingen. Juridisch betekent dit dat de gemeente daarvan niet zomaar mag afwijken. Als behoud niet mogelijk is, moet dat duidelijk worden uitgelegd. Tijdgebrek of standaard werkwijze is geen voldoende reden. Er moet zichtbaar zijn onderzocht of behoud technisch mogelijk is.

Evenredigheid: wat betekent dat concreet?
Sinds 2022 toetst de rechter strenger. De kernvragen zijn:

• Is kap echt noodzakelijk?
• Is er een minder ingrijpend alternatief?
• Is de kap in verhouding tot het te beschermen belang?

Bij volwassen bomen in beschermd stadsgezicht ligt de lat hoger. Die bomen hebben grote waarde voor klimaat, schaduw en stadsbeeld.

Wat zegt de Participatieverordening?
Amsterdam heeft een Participatieverordening. Die verplicht de gemeente om bewoners te betrekken bij projecten. De gemeente moet vooraf aangeven hoe participatie wordt ingericht en waarom voor een bepaalde vorm wordt gekozen.

Bij het Programma Bruggen en Kademuren is vastgelegd dat er “gerichte participatie” plaatsvindt. Er is geen formele inspraak over de inrichting. Dat is bestuurlijk toegestaan. Maar participatie mag niet worden teruggebracht tot alleen een brief achteraf.

Wat betekent dit voor u als bewoner?
U heeft recht op:

• tijdige publicatie van vergunningen via Overheid.nl;
• inzage in het kapbesluit en de onderliggende Bomen Effect Analyse;
• een gemotiveerde uitleg waarom behoud niet mogelijk is;
• de mogelijkheid om bezwaar te maken;
• een zorgvuldig en transparant proces waarin uw belangen zichtbaar zijn meegewogen.

Als participatie in de praktijk neerkomt op een aankondiging “auto weg wegens kap”, dan kan dat betekenen dat bewoners te laat zijn betrokken of dat alternatieven onvoldoende zijn onderzocht.

De Omgevingswet verlangt geen instemming van bewoners. Maar zij verlangt wel een zorgvuldig, navolgbaar en controleerbaar besluit. Dat is geen gunst. Dat is een wettelijke plicht.